Padaczka jest chorobą mózgu polegającą na trwałej predyspozycji do generowania napadów padaczkowych. Padaczka idiopatyczna to jedna z jej postaci, w której nie stwierdza się uchwytnej przyczyny – przyczyna może być genetyczna, podejrzewane jest tło genetyczne lub przyczyna nie jest znana.
Mimo, że jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych u psów i kotów, to w dalszym ciągu w wielu przypadkach stanowi wyzwanie. Dzieje się tak dlatego, że napad drgawek może być wywołany przez wiele innych niż padaczka idiopatyczna chorób, a sam atak może być łatwo pomylony z innymi stanami. Z tego powodu przekazanie lekarzowi dokładnych informacji o tym, co się wydarzyło jest bardzo ważne, a film z nagranym napadem jest cennym narzędziem diagnostycznym! Wykonanie filmu nie może opóźniać udzielenia zwierzęciu pomocy, ale jeżeli masz telefon pod ręką, nagranie może być bardzo pomocne.
JAKIE MOGĄ BYĆ PRZYCZYNY NAPADU PADACZKOWEGO?
Poza padaczką idiopatyczną, napady padaczkowe mogą być wywołane przez inne choroby mózgu – zapalenia (zakaźne i niezakaźne), urazy, nowotwory, zmiany pourazowe. Mówimy wtedy o padaczce strukturalnej. Mogą też wystąpić na skutek chorób w ogóle nie związanych z pierwotną chorobą układu nerwowego: zatrucia, choroby nerek, wątroby zaburzeń elektrolitowych czy hipoglikemii – są to napady reaktywne. Stany te wymagają na ogół innego leczenia niż padaczka idiopatyczna. Dlatego tak ważna jest diagnostyka!
NIE KAŻDY NAPAD DRGAWEK/ UTRATA PRZYTOMNOŚCI TO PADACZKA Napad padaczkowy można łatwo pomylić z innymi schorzeniami. Różnego rodzaju drżenia, mioklonie, dyskineza napadowa choroby układu przedsionkowego, katapleksja i inne egzotycznie brzmiące schorzenia neurologiczne. Zaburzenia kompulsywne, choroby przebiegające z napadami silnego bólu (np. ze strony jamy brzusznej), a także omdlenia w przebiegu chorób kardiologicznych – lista jest naprawdę długa.
JAK WIĘC WYGLĄDA NAPAD PADACZKOWY?
Nie każdy napad wygląda tak samo. Typowy napad uogólniony trwa stosunkowo krótko (kilka minut) i składa się z charakterystycznych etapów: fazy przednapadowej, ataku drgawek oraz fazy ponapadowej – zwierzak nie wraca od razu „do normy”. Faza przednapadowa najczęściej jest związana z niepokojem zwierzęcia, pacjent może się izolować, szukać kontaktu lub wykazywać inne nietypowe zachowania. Zdarza się, że faza przednapadowa przechodzi niezauważona przez Opiekuna.
Typowy napad drgawek przebiega z utratą świadomości, drgawkami, ślinieniem się charakterystyczną, pienistą śliną oraz oddaniem kału lub moczu.
uwaga! Nie każdy napad przebiega w opisany sposób i nie każdy z opisanych objawów pojawia się za każdym razem!
uwaga! Jeżeli napad trwa powyżej 5 minut, to stanowi zagrożenie życia i należy natychmiast zwrócić się o pomoc lekarsko-weterynaryjną!
Po ataku drgawek zwierzę nie wraca od razu do normy, tylko wchodzi w fazę ponapadową, podczas której można zaobserwować różne objawy. Czasem jest to splątanie i niezborny chód, czasem zaburzenia świadomości, a czasem nawet przemijająca utrata wzroku.
Poza napadami uogólnionymi występują również napady ogniskowe, które mogą dotyczyć np. tylko jednej części ciała. Nie muszą one wiązać się z charakterystycznymi drgawkami toniczno-klonicznymi. Mogą objawiać się np. ruchami jednej kończyny, skurczami mięśni twarzy, nietypowymi ruchami pyska lub zmianami zachowania. Nie każdy napad uogólniony jest związany z drgawkami toniczno-klonicznymi, padaczka może przejawiać się na różny sposób.
Ważne: jeżeli napad trwa powyżej 5 minut, albo po skończeniu jednego napadu pojawia się kolejny, albo zwierzę nie odzyskuje świadomości – NATYCHMIAST jedź do lekarza weterynarii!
Ważne: każdy pierwszy napad drgawek u danego pacjenta wymaga konsultacji lekarsko-weterynaryjnej.
MOJE ZWIERZĘ MIAŁO NAPAD – CO TERAZ?
Należy udać się ze zwierzakiem do lekarza weterynarii. Trzeba ustalić, czy sytuacja, której doświadczył zwierzak, rzeczywiście mogła być napadem padaczkowym oraz wykluczyć inne choroby mogące wywołać napad padaczkowy.
Zwierzak będzie:
– zbadany klinicznie: żeby określić jego stan zdrowia i wykryć ewentualne choroby towarzyszące
– zbadany neurologicznie: w poszukiwaniu innych problemów neurologicznych, które mogą ukierunkować dalszą diagnostykę
– wykonane zostaną badania krwi i moczu, które pomogą wykryć choroby ogólnoustrojowe i zaburzenia metaboliczne mogące odpowiadać za napad, ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta oraz bezpieczeństwo ewentualnych dalszych badań wymagających znieczulenia.
– jeżeli pojawi się wskazanie, to diagnostyka zostanie poszerzona o inne badania, takie jak badanie rezonansem magnetycznym, badania serologiczne, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego lub EEG
Uwaga: o badaniach, które należy w danym przypadku wykonać decyduje lekarz badający psa/kota! Nie każdy przypadek wymaga wykonania wszystkich tych badań, a czasem trzeba poszerzyć diagnostykę jeszcze bardziej.
NIE WOLNO SAMODZIELNIE PRZERYWAĆ LECZENIA. NIE I KONIEC.
Nie każdy pacjent po napadzie padaczkowym wymaga wprowadzenia leków przeciwdrgawkowych, natomiast jeżeli leki zostały wprowadzone, to należy ŚCIŚLE PRZESTRZEGAĆ ZALECEŃ odnośnie ich podawania. Nagłe odstawienie może zagrażać życiu zwierzęcia.
leczenie padaczki: co jest ważne?
Wprowadzenie leków najprawdopodobniej nie wyeliminuje napadów w 100%. Nie świadczy to o braku skuteczności leczenia , ponieważ celem leczenia jest zmniejszenie częstości, czasu trwania i nasilenia napadów oraz ograniczenie ryzyka powikłań Dlatego ważne jest prowadzenie dzienniczka napadów: kiedy nastąpił atak, jak długo trwał, czy były jakieś dodatkowe niepokojące objawy? Między innymi na tej podstawie lekarz podejmuje decyzje dotyczące przebiegu terapii: badań kontrolnych, ewentualnej zmiany dawki lub dołączenia kolejnego leku przeciwdrgawkowego.
Zawsze dbaj, żeby mieć odpowiedni zapas leków i miej pod ręką dokumentację medyczną pupila, np. na wypadek konieczności kontynuowania leczenia w innym zakładzie leczniczym. Leki takie jak fenobarbital są wydawane na receptę weterynaryjną. Ich wydanie wymaga odpowiedniej podstawy medycznej i dokumentacji leczenia – nie można otrzymać ich wyłącznie na podstawie deklaracji opiekuna, że zwierzę choruje na padaczkę i wcześniej przyjmowało dany preparat.
Wykonuj zalecone badania kontrolne – niektóre leki wymagają kontrolnych badań krwi: monitorowania poziomu leków w surowicy oraz monitorowania ewentualnych skutków ubocznych terapii.
CZY PADACZKĘ MOŻNA WYLECZYĆ?
U psów z rozpoznaną padaczką leczenie jest zazwyczaj długoterminowe, najczęściej dożywotnie. U wybranych pacjentów można rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki, a niekiedy także odstawienie leków. Konsensus International Veterinary Epilepsy Task Force dopuszcza rozważenie takiej próby po co najmniej 1–2 latach bez napadów, ale nie oznacza to, że odstawienie jest rutynowo zalecane lub że choroba ustąpiła.
Nie potrafimy wiarygodnie przewidzieć, u którego psa napady nie powrócą po zakończeniu leczenia. Dlatego każda próba zmniejszenia dawki musi być indywidualnie zaplanowana i prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarza weterynarii. Nigdy nie należy samodzielnie ani nagle odstawiać leków przeciwpadaczkowych.
Warto też pamiętać, że nie każdy pojedynczy napad drgawkowy jest wskazaniem do rozpoczęcia długoterminowego leczenia przeciwpadaczkowego. Decyzja zależy m.in. od przyczyny napadu, jego przebiegu i ryzyka kolejnych epizodów.
MÓJ ZWIERZAK MA NAPAD – JAK MU POMÓC?
Zmierz czas trwania napadu. Jeśli trwa 5 minut lub dłużej, jest to sytuacja ZAGROŻENIA ŻYCIA. Natychmiast skontaktuj się z najbliższą lecznicą lub kliniką weterynaryjną udzielającą pilnej pomocy i rozpocznij transport zgodnie z jej zaleceniami.
Jeśli napad ustąpi wcześniej, zanotuj, jak długo trwał, i pilnie skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Pilnej pomocy wymagają również sytuacje, gdy:
– napady powtarzają się w krótkim czasie
– zwierzę nie odzyskuje świadomości między napadami
– pojawiają się problemy z oddychaniem
– stan zwierzęcia nie poprawia się po napadzie.
TEGO NIE RÓB:
– Nie wkładaj niczego do pyska zwierzęcia.
– Nie próbuj wyciągać języka ani otwierać pyska.
– Nie unieruchamiaj głowy ani kończyn.
– Nie przenoś zwierzęcia bez potrzeby.
– Nie podawaj niczego doustnie podczas napadu.
ZRÓB TO:
– Zadbaj o własne bezpieczeństwo – nie wkładaj rąk do pyska zwierzęcia, ponieważ możesz zostać ugryziony!
– Zadbaj o bezpieczeństwo zwierzęcia – usuń przedmioty, o które może się uderzyć, oraz te, które mogą spaść lub się przewrócić.
– Jeśli możesz zrobić to bezpiecznie, nagraj przebieg napadu i zachowanie zwierzęcia bezpośrednio po nim.
Uwaga! Nagrywanie nie może opóźniać udzielenia pomocy.
Pamiętaj: pierwszy napad drgawek wymaga pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii, nawet jeśli szybko ustąpił.
